ตลกหลวง

ตลกหลวง ตลกกรมศิลป์ทุกคนต่างพูดเป็นเสียงเดียวกันว่า การแสดงตลกประกอบโขนแม้จะเป็นงานเรียกเสียงหัวเราะ แต่ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะตลกโขนต่างจากการแสดงตลกโดยทั่วไปอย่างสิ้นเชิง จะเล่นสนุกเถิดเทิงเกินขอบเขตก็จะกลายเป็นรุ่มร่ามเกินงาม เพราะต้องแสดงควบคู่กับศิลปะของชาติ

 "ตลกโขนเล่นยาก เพราะจะเล่นหยาบคายก็ไม่ได้ ต้องอยู่ในประเพณีปฏิบัติที่ถูกต้องของการแสดงโขน ต้องอิงเรื่องราวโขน ต้องมีปี่พาทย์ การแสดงจึงไม่เหมือนตลกโดยทั่วไป ตลกรุ่นหลังอย่างพวกเราก็จะอิงเอาการแสดงจากพ่อเสเป็นหลัก ซึ่งพ่อเสจะมีหลักมีเกณฑ์ว่าจะเล่นแค่ไหน และจะคอยบอกเสมอว่าเวลาแสดงต้องรับส่งกัน ต้องมีช่องไฟ และต้องไม่แก่งแย่งชิงดีชิงเด่นกัน ดังนั้น ความสัมพันธ์กับเพื่อนที่จะแสดงร่วมกันก็เป็นเรื่องสำคัญ(ครูมืด) ตลกในราชสำนัก น้อยคนนักจะรู้จัก และน้อยคนนักที่จะเข้าใจและเล่นได้ ต้องรู้เรื่องวรรณคดีอย่างดี คลุกคลีกับศิลปะไทย และ
พ่อเส ตลกหลวง..ผมไม่เคยรู้สึกน้อยใจเลยที่ไม่ได้เล่นเป็นตัวเอก เพราะเราถือว่าคนอื่นทำไม่ได้ แต่เรามาช่วยกันยึดเอาไว้สืบทอดต่อ การเป็นตัวเอกนั้นฝึกซ้อม ฝึกรำกันจริงๆ ก็สามารถเป็นได้ แต่หากเป็นตลกไม่มีความสามารถ ไม่มีพรสวรรค์ รำไม่เป็น และไม่มีความเข้าใจก็เป็นไม่ได้"

 สิ่งที่เหล่าศิลปินในกรมศิลปากรแสดงนั้นไม่ใช่เรื่องง่ายๆ เป็นเรื่องที่ผู้ใหญ่ในวงการทำมาด้วยความลำบากยากแค้น หากจะมีการแยกแยะออกไปทำเป็นอย่างอื่น ก็อย่าให้เกินเลยออกไปมาก และให้ช่วยกันธำรงรักษาศิลปะของไทยเอาไว้ และศิลปินทุกคนล้วนเปิดกว้างสำหรับการให้ความรู้เรื่องศิลปะที่พวกเขาชำนาญ ซึ่งเป็นสิ่งที่ตลกหลวงในราชสำนักทุกคนต่างพูดตรงกัน สุดท้าย พ่อเส ตลกหลวงชั้นครู กล่าวถึงการแสดงโขนซึ่งเป็นมรดกทางศิลปะของไทยไว้สั้นๆ "เด็กวัยรุ่นเขาก็สนุกของเขาไป

ตอนนี้วัยเขากำลังเฮฮาเราก็ปล่อยไป แต่เดี๋ยวเขาต้องกลับมาหารากเหง้าของเขาเอง เขาจะหวนหาสิ่งที่เป็นของเขา พ่อเห็นมาตลอด ปัญหาคือเราต้องช่วยกันรักษาของของเราเอาไว้ให้ดี โขนของเราก็เป็นของทันสมัยจะผ่านไป 10-20 ปี ก็ไม่มีใครไปเปลี่ยนแปลงได้ หนุมานต้องสีขาว สุครีพต้องสีแดง พระรามต้องสีเขียว ใครจะแต่งตัวแตกต่างจากนี้ไม่ใช่โขน เพียงแต่เราต้องช่วยกันรักษาของดีของเราเอาไว้ให้ได้เท่านั้นเอง"